Emre Taş

Zülfü ile Memi'nin, Ali Bey ile Aynişâh'ın, Dragan ile Miru Hatun'un...hikayeleri. Hepsi birbirine bağlı hikaye içinde hikayeler.
Tarihi dönem post-modern tekniklerle kurulu bir roman.
Kurgusu hakkaten güzel ancak beni en çok dili etkiledi. @rivayetederlerki.bsky.social

Keyifli okumalar ☺

Merhaba ilginiz için teşekkür ederim. Kitabın yayımlandığı günlerde mağazalarda bulmak mümkündü şimdilerde en kolayı internetten edinmek. Yine de ulaşamazsanız lütfen haber verin.

Dede Korkut'tan ozanın dinleyicilere seslenişi. Minyatür: II. Bayezid dönemi (1481-1512) müderrislerinden Molla Bebek Çelebi bir ağaca yaslanmış, öğrencisi ona bir fincanda içecek uzatıyor. Tercüme-yi Şakaik-i Numaniyye, çev. Mehmed Hâki, 1558-1567, res. Nakşî, TSMK H. 1263.

Osman'ın rüyasındaki ağaç "devletlü" idi, göçerlikteki gibi kült değildi ama Tanrısaldı. Ozan, "gölgeli kaba ağacın kesilmesin" diye dua kılardı. Devlet donanmaya ağaç istediğinde direnen yine halktı (1770, Kartal). Nakkaş müderrisi resmederken onu ağaçla koyun koyuna düşledi...

Kurgusal yz görseli (imagefx ile)

Yürü yigit keklik namımuz kalsun
Kene getürenler bahşişin alsun
Kırun bacakların hep yayan kalsun
Yayan kalana da çalun gagayı

Kurgudur. Google imagefx ile üretildi.

"Ey azîz bilgil kim bu zamân-ı âhirede bir nev âyineler icâd olunmuşdur kim, her kimin çehresi donuk, tahte'l-çeşmi kara, benzi soluk dahi olsa filitîre dirler bir cilâ-yı sûretâ-yile kevserden nûş eylemiş gibi şavkır, hûriyândan sanılur, nice cânlar alur, hafazanallahiteâlâ."

Görsel imagefx YZ ile oluşturuldu. Hikâye kurgudur.

"Diyâr-ı İsveç'den Demürbaş Şarl, hünkârun etegüne ilticâ kılup hiss-i şükrânî-yile 'sarâyuna demürbaş ola' deyüp îkeâ dirler eşyâ-yı bin-para getürmiş idi kim tümden perâkende olup ehl-i tevhîd tarifnâmesüne kıyâs ile güc-belâ tevhîd itdiler. (İ)nsân-ı (K)âmil (E)vüne (A)lmıya."

1720 Okmeydanı sünnet şenliğinde esnaf alayı içinde tanbur çalanlar. Vehbi, Surnâme, res. Levnî, 1720-1728. TSMK A. 3593.

"Ol diyârda mevsim yaz mıdur?
Bu nağmeler nâz niyâz mıdur?
Benim göñlüm kar u buz mıdur?
Bilemezim kim, nice bileyim.
Tesellîler ney mi mey midür?
İçer isem ey kâdî esbâbı bellidür.
Şâyialar hayr mı şer midür?
Bilemezim kim, nice bileyim, oy."

Imagefx ile üretildi.

Anlamayanlar için sarih bir dille ofsayt:

Muhâcim yigit kürre kendüye irsâl olundukda hasmın hatt-ı kal'asına son müdâfi hasımdan ziyâdece yakın ise tecâvüz-i hatt yâhud ûfsayd dirler. Kimiler buna bid'at dimişlerdür fe-ammâ bu Ebü'l-fethün tâife-yi beleşânı men içün kodığı hakk töredür.

Bilindik kene tedbirlerinin Osmanlı üslubuyla söylenişi. Görsel kurgusal olup google imagefx ile üretilmiştir.

"Bağ u bağçede vücûdı setr idesin.
Paçayı curâba idhâl idesin.
Mel'ûn fâş olmasıyiçün beyzâ libâs giyesin.
Eve gelicek önüni ardını yokladasın.
Mereti gördükde cımbîz ilen koparasın aslâ el sunmıyasın.
Biiznillâh nesne tokınmaz.
On güne harâret ü ishâl zuhrider ise tabibe varasın."

Sıcaktan bunalan şair Sadî gölgelenirken aniden bir kapı açılır ve bir güzel kendisine soğuk içecek sunar. - Sadî, Gülistân, res. Emîr Halil, Hoca Gıyaseddin, Hoca Ata ve Mevlana Şihab, Herat, 1427. Dublin Chester Beatty Müzesi, Persian 119.36.

Ne paşayım ne kapudan
Nasîbim yokdur tapudan
At şinanay ey kargocu
Gelüp alasın kapudan

Yz imagefx ile

— Süzülerek iâde.❄️

😄

1720 şenliğinde zerde-pilava saldıran yeniçeriler. Vehbî, Surname, res. Levni, 1720-28. TSMK A. 3593.

— Kapuyı örtmeyün, örtmeyün!.. Yeniçeri Kâtipliği Sınavı'nı bu sene dahi kaçuramazım!
— Yetdün yoldaş müsterîh ol, zamân vâr.

ChatGPT ile üretildi

Devlet-i Aliyyen

Google imagefx ile üretildi.

🦜— Abi nasıl 1000 sayfa tez yazılır?

— Aslen bu yoğ idi derûnumdan neş'et itdi.

Levnî, 1720'de Okmeydanı ve Haliç'te düzenlenen sünnet şenliklerinin anlatıldığı Surnâme'yi resimlemekle görevlendirilmişti. Eserin sonuna doğru imzasını atarak kendini resmetmeyi ihmal etmedi. Ponçîkü'l-nakkaşân.

Veo alternatif tarih yapımlarına da kapı aralayacak gibi. :)

Miskîn Vînî çalar sazı
Dolanur bâğ içre bâzı
Çölmeğ içre yağ ile bal
Alur gönlin koyar nâzı

Suikaste kurban giden Çelebi I. Mehmed'in askere hayattaymış gibi gösterilmesi. Lokman, Hünernâme I, res. Nakkaş Osman, 1584, İstanbul, TSMK H. 1523.

— Açuk ko'n bre, essün!

Aslan burcu. Surûrî, Tercüme-yi Acâibü'l-mahlûkât, res. ?, 16. yy., Oxford Bodleian Ktp. MS. Turk. d. 2, 36a.

"Aslan postunda gönül dostunda"

Her şeyin bir yakışığı vardır.

Aslan burcu ⬇️

Meleklerin namazı. Kıyam. Surûrî, Tercüme-yi Acâibü'l-mahlûkât, res. ?, 16. yy., Oxford Bodleian Ktp. MS. Turk. d. 2, s. 53b.

Meleklerin namazı. Rükû. Surûrî, Tercüme-yi Acâibü'l-mahlûkât, res. ?, 16. yy., Oxford Bodleian Ktp. MS. Turk. d. 2, s. 54a.

Meleklerin namazı. Secde. Surûrî, Tercüme-yi Acâibü'l-mahlûkât, res. ?, 16. yy., Oxford Bodleian Ktp. MS. Turk. d. 2, s. 54a.

Meleklerin namazı. Tahiyyat. Surûrî, Tercüme-yi Acâibü'l-mahlûkât, res. ?, 16. yy., Oxford Bodleian Ktp. MS. Turk. d. 2, s. 54b.

"Aru sudan abdest alıp ak alnı yere koymak"

Namaz, mübareğin secdesi.

Meleklerin namazı ⬇️

Meyhanede şarap içenler. Atâi, Hamse, res. ?, 1721. Baltimore Walters Sanat Müzesi, W. 666, s. 44a.

"Aru gönülde pas olsa şarap açar"

Şarabı öven bir atasözü.

Şarap içilen bir meyhâne ⬇️

Kuyumcu. Suûdî, Metâliü's-saâde, res. Osman., 1582. Fransa Millî Ktp. Turc 242, 33a.

Sarraf. Suûdî, Metâliü's-saâde, res. Osman., 1582. Fransa Millî Ktp. Turc 242, 33a.

"Altının değerini kuyumcuya sor, cevahiri sarrafa"

Her şeyin değerini erbabı bilir.

Kuyumcu, sarraf⬇️

Muhâlefet yaşı epey düşük.

Yavuz Selim'in İran seferinden dönmesi. Seyyid Lokman, Hünernâme I, res. Nakkaş Osman, 1584. TSMK H. 1523. Bilgi kaynağı: Gölpınarlı, Tasavvuf'tan Dilimize Geçen Deyimler ve Atasözleri.

"Allah padişahın ayağından üzengiyi çıkarmaya"

Dervişlerin, padişah düşmanla uğraşmazsa bizimle uğraşır, savaştan geri kalmasın manasında dua cümlesi.

Üzengi (ata binerken ayak konulan halka) ⬇️

1720 sünnet şenliğinde sadrazam Damad İbrahim Paşa huzurunda köçekler ve curcunabazların popo tokuşturma dansı. Sahiplenilmeyi bekleyen bir ecdad. Vehbî, Surnâme, res. Levnî, 1720-28. Topkapı Sarayı MK, A. 3593.

"Alicenap", "ağzı var dili yok"

Osmanlı argosunda popo.

Curcunabazların popo raksı ⬇️

Öyle de yorumlayabiliriz tabii.

Padişah huzurundaki solak askerleri ellerini göğüslerine götürüp birbirlerini selamlayarak bayram tebrikleşmesini icra eder. İstanbul Saray ve Halk Yaşamı, çarşı ressamları, 1648-87, haz. F. Taeschner [Alt-Stambuler Hof-und Volksleben..., c. I, Hannover 1925, res. 25].

"Aleyk almak"

Selam almak, selamı kabul etmek.

Selamlaşma, tebrikleşme ⬇️

Nemrud, İbrahim Peygamber'i ateşe atar, ama İbrahim ilahi yardımla kurtulur. Kalender Paşa, Falnâme, 1614-16, res. anonim. Topkapı Sarayı Müzesi Kütüphanesi, Hazine, no. 1703, s. 13b.

Nemrud.

"Ağzı kızıl"

Şom ağızlı, zâlim.

Zâlim Nemrud ⬇️