@maartenvanrossem
Maarten van Rossem is 's lands bekendste historicus en Amerikadeskundige. Hij is een veelgevraagd commentator op radio en tv en heeft sinds 2008 een eigen blad: Maarten! Volg Maartens kritische gedachtegang via www.maartenonline.nl
Het Rijksmuseum heeft ontdekt dat een van haar schilderijen van Rembrandt blijkt te zijn. Het museum en de overheid telden al eens tachtig miljoen euro neer voor een van zijn kunstwerken. Waarom tasten we bij een Rembrandt zo gemakkelijk in de buidel?
Moet de overheid als een bedrijf functioneren? Veertig jaar marktwerking heeft de staat juist minder efficiënt gemaakt, beargumenteert journalist Bart de Koning. ‘Dienstverlening wordt bureaucratischer, duurder én slechter.’
Het kabinet-Jetten wil de plannen om de jeugdzorg in te perken doorzetten. Maarten sprak eerder met Marjolein Moorman over het groeiende aantal jongeren dat psychische hulp krijgt. Volgens haar speelt de toenemende ongelijkheid hier een rol in. ‘We moeten vooral niet zoveel druk op kinderen leggen.’
Maarten waarschuwt voor Amerikaanse overmoed in het Midden-Oosten. Zo bracht de Irakoorlog meerdere onvoorziene gevolgen met zich mee. ‘In het Midden-Oosten baart het ene militaire conflict als vanzelf het volgende militaire conflict.’
Oorlog, klimaatverandering en politieke instabiliteit. Het zijn allemaal onheilspellende aspecten van het huidige tijdperk, zo erkent ook Maarten. Toch vindt hij dat we te voorbarig in ons doemdenken zijn. ‘Onze tijd is niet verschrikkelijker dan vroegere tijden, al denken we dat wel.’
Trump zegt met zijn aanval op Iran een democratische revolutie te willen ontketenen. Het verleden leert dat militaire ingrepen zelden het beoogde effect hebben. Maarten belichtte hoe de Irakoorlog tot de opmars van IS leidde. ‘Uit de ruïne van de onnozele Amerikaanse ambities rees een monster op.’
Van Manhattan tot San Francisco, Maarten zag het allemaal tijdens zijn roadtrip door de Verenigde Staten. Behalve de grote steden kon het afgelegen Montana ook op zijn waardering rekenen. ‘Ga vooral niet vliegen, want dat doet elk gevoel voor de enorme afmetingen van het land teniet.’
Een meerderheid van de Europeanen vindt dat vroeger alles beter was. Voor zowel links als rechts blijkt nostalgie een krachtig politiek wapen. Journalist Laurens Bluekens onderzocht de lokroep van het verleden. ‘Zogenaamd gouden tijden waren in werkelijkheid zelden echt zo goud’
Beïnvloedt het uiterlijk van politici ons stemgedrag? Historicus Christ Klep onderzocht de rol van ‘pretty privilege’ in de politiek en onthult dat aantrekkelijke politici vooral scoren bij minder politiek betrokken kiezers. ‘Knappe politici krijgen sowieso meer en positievere media-aandacht.’
De plannen van het kabinet-Jetten raken vooral de lagere inkomens, waarschuwt het CPB. Journalist Jurgen Tiekstra onderzocht in hoeverre armoede samenhangt met beleidskeuzes. ‘Het onvermogen om te kunnen meedoen in de samenleving waarin je leeft, is een belangrijke dimensie van armoede.’
Na vier jaar oorlog in Oekraïne verlopen de onderhandelingen nog altijd moeizaam. Eventuele veiligheidsgaranties blijven een twistpunt. Maarten ziet daarvoor een verklaring in de geschiedenis van de betrekkingen met de NAVO. ‘Rusland is vanwege het verlies van het imperium een gefrustreerd land.’
Het kabinet-Jetten wil de woningbouw stimuleren door de regels te versoepelen. Maarten sprak eerder met onderzoeker Cody Hochstenbach, die dit beleid juist als de oorzaak van het woningtekort aanwees. ‘Dat de wooncrisis het gevolg is van politieke keuzes, is nog lang niet genoeg doorgedrongen.’
Rob Jetten is vandaag beëdigd als premier. Met een minderheidskabinet moet hij de oppositie voor zich zien te winnen. Een goede grap kan daarbij helpen, zegt politicoloog Sylvester Hoogmoed, die de politieke rol van humor onderzocht. ‘Humor kan provoceren, het ijs breken of saamhorigheid kweken.’
Het Kröller-Müller Museum toont tijdelijk al het werk van Vincent van Gogh uit eigen collectie. De vader van Maarten, Sis en Vincent van Rossem deelde zijn liefde voor de kunstschilder met zijn kinderen, al werd het hen soms te veel. ‘Van Gogh was God. En je had de profeet, en dat was Cézanne.’
Waarom vrezen we uitzonderlijke gebeurtenissen, maar onderschatten we sluipende risico’s? Onze inschatting van gevaar blijkt zelden een koele rekensom. Volgens historicus Christ Klep sturen reflexen nog altijd hoe we risico’s ervaren. ‘Risico als emotie prevaleert boven risico als nuchtere analyse.’
De Epstein-files blijven de gemoederen beroeren. Volgens Maarten van Rossem vertoont de beperkte vrijgave van documenten alle kenmerken van een doofpotcultuur. ‘Dat ze zo veel zwartlakken, zegt eigenlijk genoeg.’
Op aandringen van Emmanuel Macron overweegt de Europese Unie een nieuw ‘Made in Europe’-plan. Historicus Christ Klep belichtte eerder de ambitie en werkdrift van de Franse president. ‘Als geen ander beseft Macron: na ruim 75 jaar moet Europa op eigen geopolitieke benen kunnen staan.’
Burgerrechtenactivist Jesse Jackson is overleden. Zijn strijd om politieke gelijkheid raakt aan de structurele spanningen in het Amerikaanse politieke bestel, dat volgens historica Jill Lepore van begin af aan begrensd was. ‘De Founding Fathers waren geen voorstanders van al te veel democratie.’
Donald Trump veroorzaakt ophef met racistische AI-beelden van Barack Obama. Volgens Maarten weerspiegelt de vijandigheid tegen de oud-president de radicalisering van de Republikeinse partij. ‘Obama was volgens hem zelfs helemaal geen Amerikaan, omdat hij niet in de VS zou zijn geboren.’
De Israëlische regering breidt de controle over de Westelijke Jordaanoever uit. Journalist Maurice Blessing schreef eerder over de verrechtsing van het ooit idealistisch socialistische land. ‘Israël is nooit verder verwijderd geweest van de idealen van zijn grondleggers.’
Sis ontrafelde de symboliek in een werk van Jan Steen, over een onbeantwoorde liefde. Ze wees op het meisje in bed, de cupido en het briefje op de grond. Liefde kan je letterlijk ziek maken. 'Soms raak je verliefd en vraag je je later af: hoe is het mogelijk dat ik verliefd werd op die idioot?'
Jongeren in de jeugdzorg durven misstanden vaak niet te melden, stelt de Kinderombudsman. Bijzonder hoogleraar jeugdzorg en onderwijs Annemiek Harder waarschuwde eerder al voor de structurele problemen in de gesloten jeugdzorg. ‘De kern van goede hulp is dat je weet wat er in jongeren omgaat.’
In vier jaar tijd is het aantal gemeenteraadsleden dat agressie ondervindt verdubbeld. Bedreigingen en oplopende werkdruk maken het voor politieke partijen moeilijker om kandidaten te werven voor de gemeenteraadsverkiezingen. 'Bezet je een raadszetel in Amsterdam, dan heb je een dikke huid nodig.'
Met de ontwikkeling van luchttaxi’s door het Chinese bedrijf EHang lijken vliegende auto’s werkelijkheid te worden. Lange tijd golden ze als pure sciencefiction. Hoe is het mogelijk dat veel noviteiten, voordat ze werkelijkheid worden, opduiken in toekomstromans?
Maarten legt uit hoe de Verenigde Staten zijn vastgelopen door dichtgetimmerde regelgeving en pressie van belangengroepen. Dat zou de schuld zijn van de liberals. ‘Ook voor kleine projecten is een enorme papierwinkel noodzakelijk.’
Bij de Japanse verkiezingen behaalde de LDP van premier Sanae Takaichi de meerderheid. Takaichi belooft om strengere immigratieregels door te voeren. Ondanks de vergrijzing en de arbeidstekorten houdt Japan al decennia vast aan een strikt anti-immigratiebeleid. 'Etnische homogeniteit is heilig.'
Vandaag is de geboortedag van Jules Verne. Als zestienjarige verslond Maarten de avonturenromans van de Franse schrijver, die gefascineerd was door futuristische vindingrijkheid, maar kritisch bleef op technologische vooruitgang. ‘Verne wilde zijn lezers duidelijk maken hoe de wereld in elkaar zat.’
Walt Disney’s Pixar bestaat 40 jaar. Sinds Toy Story maakt de animatiestudio kleurrijke speelfilms waarin computeranimatie een centrale rol speelt in het vertellen van verhalen. ‘Voor het eerst slaagde een computergegenereerd beeld erin ontroering op te wekken.’
Minder sociale zekerheid, later met pensioen en ingrepen in de zorg. Kiest de coalitie voor een klassieke neoliberale koers? Historicus Naomi Woltring onderzocht eerder hoe het neoliberalisme doordrong tot het hart van de politieke macht. ‘Mensen voelen zich beledigd als ze in mijn boek staan.'