Zientzia Kaiera

Gure lehengusuak Ameriketara joan zirenekoa - Zientzia Kaiera Sudur laua duten gure lehengusuak nola iritsi ziren Amerikaraino ulertzeko, plaken tektonikaren mugimenduak kontuan hartu behar ditugu.

Orain dela 40 eta 25 milioi urte artean, kontinenteen forma beste bat zenenean, Afrikan bizi zen tximino talde bat Ameriketara iritsi zen, itsasoa zeharkatuz zuhaitz baten edo beste zerbaiten gainean flotatuta. 

Ohiz kanpoko kasua da Elysia chlorotica itsas barraskilo esmeraldarena. Kolore berdea dauka algez elikatzen delako, baina kloroplastoak fotosintesia egiten jarraitzen duten digestio dibertikuluetan biltegiratzen ditu.

https://zientziakaiera.eus/2025/12/12/zuntz-optikoz-hornitutako-berberetxoak/

Jaione Bengoetxea Azurmendi, hizkuntza-teknologien ikertzailea: “Azken finean, hori da ikertzea: bidea bilatzea” - Zientzia Kaiera Jaione Bengoetxea doktore-tesia egiten hasi da, hizkuntza-teknologiek euskalkiak hobeto ulertu ditzaten saiatzen ari da.

Programatzen ikastea ez da beste hizkuntza bat ikastea bakarrik; pentsatzeko beste modu bat da. 

Teknika eta teknologia berriez baliatuz, medikuntza birsortzailearen helburua da gaixotasunak, traumatismoak edo sortzetiko akatsek eragindako kalteak sendatzea. 

https://zientziakaiera.eus/2025/12/09/medikuntza-birsortzailearen-hastapenak-john-gurdon-igelekin-klonazioa-landuz/

Hagin-ebakortzen hipomineralizazioak esmaltearen akatsa eragiteaz gain, hortzen sentikortasuna handitu, mina sortu eta batzuetan txantxar azkarra ere eragiten ditu. 

https://zientziakaiera.eus/2025/12/08/hagin-ebakortzen-hipomineralizazioa/

Flamenkoek ura eta sedimentuak pasibotasun osoz iragazi baino zerbait gehiago egiten dute; depredadoreak dira eta estrategia sofistikatuak erabiltzen dituzte organismoak pilatu eta harrapatzeko, organismo horiez elikatzen baitira.

https://zientziakaiera.eus/2026/03/13/flamenkoen-elikadura/

Flamenkoek, “karraska” mugimenduaren bidez (mokoa ireki eta ixteko mugimendu azkarra (segundoko 12 aldiz), ahoko ura gorantz bultzatzen dute, eta ez alboetara, orain arte hala uste zen arren.

https://zientziakaiera.eus/2026/03/13/flamenkoen-elikadura/

Flamenkoek burua bat-batean (40 cm/s 400 milisegundotan) atzeratzean “mini-tornadoak” sortzen dituzte.

https://zientziakaiera.eus/2026/03/13/flamenkoen-elikadura/

Ikerketa batek flamenkoen elikadurari buruzko bestelako ikuspegia eman digu. Gainera, lortutako emaitzek flamenkoen bi bitxikeria azaltzen dizkigute.

https://zientziakaiera.eus/2026/03/13/flamenkoen-elikadura/

Bortizeak, fluidoen dinamikak eta flamenkoen elikadura.

https://zientziakaiera.eus/2026/03/13/flamenkoen-elikadura/

Ana M. González Ramos: «Gizarte zientzietan onartzen dugu ikerketa bidea dela, eta ez soluzio finalista bat» - Zientzia Kaiera Ana M. González Ramos: «Gizarte zientzietan onartzen dugu ikerketa bidea dela, eta ez soluzio finalista bat».

Gizartearen antolaketaren eta ezagutza zientifikoaren beste alderdi batzuek bezala, osasunak eta medikuntzak ikuspegi androzentrikoa hartu dute. 

Gorilak al gara behe-laino artean? - Zientzia Kaiera Mendebaldean gorilak “basati” eta “beldurgarri” gisa irudikatu zituzten luzaroan, baina gizakia da gaur egun gorilarentzat arrisku handiena.

Ekialdeko gorila 8.000 ale baino gutxiagotan dago, eta mendebaldekoa, 200.000 inguruk osatua, desagertzeko arriskuan. Gerren, ehizaren eta habitataren suntsiketaren ondorioz ari gara gure lehengusu urrunak galtzen.

Ooceraea biroi inurri arpilatzaile klonikoa asexualki ugaltzen da. Genetikoki berdin-berdinak diren langileak sortzen ditu, eta guztiek dute obulu diploideak jartzeko gaitasuna. 

https://zientziakaiera.eus/2025/11/14/ez-harrak-ezta-erreginak-ere-inurri-arpilatzaile-klonikoaren-aparteko-kasua/

Alice Vibert Douglas, “Allie” edo “Vibert” izenez ezagunagoa, duela ehun urte pasatxo Kanadan Astrofisikan doktoregoa lortu zuen lehen emakumea.

https://zientziakaiera.eus/2025/11/13/allie-vibert-douglas/

Seigarren zentzumena gure mikrobiotan egongo ote da? - Zientzia Kaiera Deskribatu den zentzumen neurobiotikoak hesteetako mikrobiotaren gainean jartzen du fokua eta ateak zabaltzen dizkio asetze-sentsazioari.

Hesteetako mikrobiotak funtzio oso garrantzitsua betetzen du digestio-prozesuan, eta eragin zuzena du osasunean. Deskribatutako zentzumen neurobiotikoak hesteetako mikrobiota honen gainean jartzen du fokua.

Fernando G. Baptista. Infografia zientifikoaren esploratzailea erakusketa Bilbora bueltan dator:
   ◼️ Otsailaren 20tik apirilaren 24ra.
   ◼️ Bilboko Zazpikaleetako Arkeologia Museoan. 
https://zientziakaiera.eus/ekitaldiak/2026/2/20/erakusketa-fernando-g-baptista-arkeologia-museoan/

Antonietta Gallone Galassi, Errenazimentuko maisuak guregana hurbildu zituen zientzialaria, haien materialak eta koloreak aztertzearen bidez - Zientzia Kaiera Antonietta Gallone aitzindaria izan zen laborategian artelanen azterketa, kontserbazio eta zaharberritzerako teknikak eta tresnak aplikatzen.

1980ko hamarkadaren hasieran, Gallonek teknika berri bat garatu zuen: mikroespektrofluorimetria ultramorea. Horri esker identifika zitezkeen lagin baten barruko geruzen arteko loturak. 

Antonietta Gallone Galassi, Errenazimentuko maisuak guregana hurbildu zituen zientzialaria, haien materialak eta koloreak aztertzearen bidez - Zientzia Kaiera Antonietta Gallone aitzindaria izan zen laborategian artelanen azterketa, kontserbazio eta zaharberritzerako teknikak eta tresnak aplikatzen.

1976tik aurrera, Gallonek bere karrera bideratu zuen ondarea kontserbatzeko esparruko aplikazio fisiko-kimikoetara, eta lehenetarikoa izan zen kultura ondarearen esparruan “diagnostiko”aren kontzeptua aplikatzen.

Gallone Fisikan graduatu zen Milango Unibertsitateko Zientzia Fakultatean 1951n. Fisika Institutuko ikertzailea zen arren, beti mantendu zituen lankidetza aktiboak beste diziplina batzuetako zentro eta erakundeekin.

https://zientziakaiera.eus/2026/03/12/antonietta-gallone-galassi/

Antonietta Gallone Galassi italiarra aitzindaria izan zen laborategian artelanen azterketa, kontserbazio eta zaharberritzerako teknikak eta tresnak aplikatzen; besteak beste, Leonardo Da Vinciren Azken Afaria landu zuen.

https://zientziakaiera.eus/2026/03/12/antonietta-gallone-galassi/

Antonietta Gallone Galassi, Errenazimentuko maisuak guregana hurbildu zituen zientzialaria, haien materialak eta koloreak aztertzearen bidez.

https://zientziakaiera.eus/2026/03/12/antonietta-gallone-galassi/

Osasun zentroetako profesionalekin lankidetzan, farmaziak prebalentzia altua duten gaixotasun kronikoak modu eraginkorrean kudeatzen lagundu dezaketela frogatu da.

https://zientziakaiera.eus/2025/11/10/farmazia-komunitarioaren-eta-lehen-mailako-arretaren-integrazioa-euskal-herrian/

Uda amaitzen den heinean argi gutxiago jasotzen dute, motzagoak eta hotzagoak baitira egunak. Horrela, mantsotu egiten da klorofilaren ekoizpena eta deskonposatuz doa hostoetan dagoena.

https://zientziakaiera.eus/2025/11/11/udazkeneko-koloreen-atzean-dagoen-zientzia/

Gizateria osoa - Zientzia Kaiera Homo sapiensa Afrikan garatu zen, orain dela 300.000 urte baino gutxiago. Gerora egindako txangoak berreraikitzeko genetika dugu lagun.

Gizakiak klima, dieta eta bizimodu askotara moldatzeko gaitasuna izan du, eta kultura izan da horretarako giltza.

Amaren hipertentsioa kontrolatu eta erditzea eragin baino ezin da egin preeklanpsiaren aurrean. Horregatik da hain garrantzitsua prebenitu edo sendatzeko bide terapeutiko berriak ikertzea.

https://zientziakaiera.eus/2025/10/10/nanopartikula-lipidikoak-preeklanpsiaren-tratamendurako-itxaropena/

Iraia Garcia Santisteban, biokimikaria: “Ezustean aurkitu nuen nire ikerketa-lerroa irekitzeko bidea” - Zientzia Kaiera Iraia Garcia gure eguneroko produktu eta elikagaietan dauden kutsatzaileek endometriosia izateko arriskuan duten eragina aztertzen dabil

Gaur egun, gure eguneroko produktu eta elikagaietan dauden kutsatzaileek endometriosia izateko arriskuan duten eragina aztertzen dabil Iraia Garcia Santisteban.

Aurten ere BCAM @naukas.bsky.social  Pi Eguna dugu!
   ◼️ Martxoak 13
   ◼️ Bizkaia Aretoa, Bilbo
   ◼️ 9:00-14:00 matematika-tailerrak
   ◼️ 16:30-20:30 hitzaldi laburrak

https://zientziakaiera.eus/ekitaldiak/2026/3/13/bcam-naukas-pi-eguna-2026/

Iraganeko habitatak argitzen duen arrasto metabolikoa - Zientzia Kaiera Hezur-ehun mineralizatuetan harrapatutako metabolito-en azterketa erabili dute iraganeko animalien dieta eta ingurumen-baldintzak argitzeko

Zenbat galderen erantzuna duen metabolismoak.

zientziakaiera.eus/2026/03/03/a...

Ilargia planeten bikote truke baten ondorio da? - Zientzia Kaiera ikerketa berri batek alternatiba berri bat proposatu du gure Ilargiaren sorrerari buruz: truke bitarragatiko harrapaketa.

#PasaDenUrteanIkasiNuen astronomian ere harreman ez normatiboak gertatzen direla titular honi esker: Ilargia planeten bikote truke baten ondorio da?

Gaixo daudenean sakrifikatzen diren inurri altruistak - Zientzia Kaiera Inurri espezie batean, gaixotzen diren heldugabeek seinale kimiko bat isurtzen dute koloniari abisatzen osasun arriskua suposatzen dutela.

Gaixo daudenean sakrifikatzen diren inurri altruistak
👉 @zientziakaiera.eus
zientziakaiera.eus/2026/01/21/i...