Zientzia Kaiera's Avatar

Zientzia Kaiera

@zientziakaiera.eus

πŸ”ΊEHUko Kultura Zientifikoko Katedraren (@katedra.eus) zientzia-dibulgazioko bloga πŸ”— https://zientziakaiera.eus/

407
Followers
100
Following
4,452
Posts
12.12.2023
Joined
Posts Following

Latest posts by Zientzia Kaiera @zientziakaiera.eus

Preview
Gure lehengusuak Ameriketara joan zirenekoa - Zientzia Kaiera Sudur laua duten gure lehengusuak nola iritsi ziren Amerikaraino ulertzeko, plaken tektonikaren mugimenduak kontuan hartu behar ditugu.

Orain dela 40 eta 25 milioi urte artean, kontinenteen forma beste bat zenenean, Afrikan bizi zen tximino talde bat Ameriketara iritsi zen, itsasoa zeharkatuz zuhaitz baten edo beste zerbaiten gainean flotatuta.Β 

13.03.2026 19:35 πŸ‘ 0 πŸ” 0 πŸ’¬ 0 πŸ“Œ 0
Post image

Ohiz kanpoko kasua da Elysia chlorotica itsas barraskilo esmeraldarena. Kolore berdea dauka algez elikatzen delako, baina kloroplastoak fotosintesia egiten jarraitzen duten digestio dibertikuluetan biltegiratzen ditu.

https://zientziakaiera.eus/2025/12/12/zuntz-optikoz-hornitutako-berberetxoak/

13.03.2026 18:36 πŸ‘ 0 πŸ” 0 πŸ’¬ 0 πŸ“Œ 0
Preview
Jaione Bengoetxea Azurmendi, hizkuntza-teknologien ikertzailea: β€œAzken finean, hori da ikertzea: bidea bilatzea” - Zientzia Kaiera Jaione Bengoetxea doktore-tesia egiten hasi da, hizkuntza-teknologiek euskalkiak hobeto ulertu ditzaten saiatzen ari da.

Programatzen ikastea ez da beste hizkuntza bat ikastea bakarrik; pentsatzeko beste modu bat da.Β 

13.03.2026 17:35 πŸ‘ 0 πŸ” 0 πŸ’¬ 0 πŸ“Œ 0
Post image

Teknika eta teknologia berriez baliatuz, medikuntza birsortzailearen helburua da gaixotasunak, traumatismoak edo sortzetiko akatsek eragindako kalteak sendatzea.Β 

https://zientziakaiera.eus/2025/12/09/medikuntza-birsortzailearen-hastapenak-john-gurdon-igelekin-klonazioa-landuz/

13.03.2026 16:36 πŸ‘ 0 πŸ” 0 πŸ’¬ 0 πŸ“Œ 0
Post image

Hagin-ebakortzen hipomineralizazioak esmaltearen akatsa eragiteaz gain, hortzen sentikortasuna handitu, mina sortu eta batzuetan txantxar azkarra ere eragiten ditu.Β 

https://zientziakaiera.eus/2025/12/08/hagin-ebakortzen-hipomineralizazioa/

13.03.2026 15:35 πŸ‘ 0 πŸ” 0 πŸ’¬ 0 πŸ“Œ 0
Post image

Flamenkoek ura eta sedimentuak pasibotasun osoz iragazi baino zerbait gehiago egiten dute; depredadoreak dira eta estrategia sofistikatuak erabiltzen dituzte organismoak pilatu eta harrapatzeko, organismo horiez elikatzen baitira.

https://zientziakaiera.eus/2026/03/13/flamenkoen-elikadura/

13.03.2026 12:35 πŸ‘ 0 πŸ” 0 πŸ’¬ 0 πŸ“Œ 0
Post image

Flamenkoek, β€œkarraska” mugimenduaren bidez (mokoa ireki eta ixteko mugimendu azkarra (segundoko 12 aldiz), ahoko ura gorantz bultzatzen dute, eta ez alboetara, orain arte hala uste zen arren.

https://zientziakaiera.eus/2026/03/13/flamenkoen-elikadura/

13.03.2026 11:35 πŸ‘ 0 πŸ” 0 πŸ’¬ 0 πŸ“Œ 0
Post image

Flamenkoek burua bat-batean (40 cm/s 400 milisegundotan) atzeratzean β€œmini-tornadoak” sortzen dituzte.

https://zientziakaiera.eus/2026/03/13/flamenkoen-elikadura/

13.03.2026 10:35 πŸ‘ 0 πŸ” 0 πŸ’¬ 0 πŸ“Œ 0
Post image

Ikerketa batek flamenkoen elikadurari buruzko bestelako ikuspegia eman digu. Gainera, lortutako emaitzek flamenkoen bi bitxikeria azaltzen dizkigute.

https://zientziakaiera.eus/2026/03/13/flamenkoen-elikadura/

13.03.2026 09:35 πŸ‘ 0 πŸ” 0 πŸ’¬ 0 πŸ“Œ 0
Post image

Bortizeak, fluidoen dinamikak eta flamenkoen elikadura.

https://zientziakaiera.eus/2026/03/13/flamenkoen-elikadura/

13.03.2026 08:01 πŸ‘ 0 πŸ” 1 πŸ’¬ 0 πŸ“Œ 0
Preview
Ana M. GonzΓ‘lez Ramos: Β«Gizarte zientzietan onartzen dugu ikerketa bidea dela, eta ez soluzio finalista batΒ» - Zientzia Kaiera Ana M. GonzΓ‘lez Ramos: Β«Gizarte zientzietan onartzen dugu ikerketa bidea dela, eta ez soluzio finalista batΒ».

Gizartearen antolaketaren eta ezagutza zientifikoaren beste alderdi batzuek bezala, osasunak eta medikuntzak ikuspegi androzentrikoa hartu dute.Β 

12.03.2026 19:35 πŸ‘ 0 πŸ” 0 πŸ’¬ 0 πŸ“Œ 0
Preview
Gorilak al gara behe-laino artean? - Zientzia Kaiera Mendebaldean gorilak β€œbasati” eta β€œbeldurgarri” gisa irudikatu zituzten luzaroan, baina gizakia da gaur egun gorilarentzat arrisku handiena.

Ekialdeko gorila 8.000 ale baino gutxiagotan dago, eta mendebaldekoa, 200.000 inguruk osatua, desagertzeko arriskuan. Gerren, ehizaren eta habitataren suntsiketaren ondorioz ari gara gure lehengusu urrunak galtzen.

12.03.2026 18:36 πŸ‘ 0 πŸ” 0 πŸ’¬ 0 πŸ“Œ 0
Post image

Ooceraea biroi inurri arpilatzaile klonikoa asexualki ugaltzen da. Genetikoki berdin-berdinak diren langileak sortzen ditu, eta guztiek dute obulu diploideak jartzeko gaitasuna.Β 

https://zientziakaiera.eus/2025/11/14/ez-harrak-ezta-erreginak-ere-inurri-arpilatzaile-klonikoaren-aparteko-kasua/

12.03.2026 17:35 πŸ‘ 0 πŸ” 0 πŸ’¬ 0 πŸ“Œ 0
Post image

Alice Vibert Douglas, β€œAllie” edo β€œVibert” izenez ezagunagoa, duela ehun urte pasatxo Kanadan Astrofisikan doktoregoa lortu zuen lehen emakumea.

https://zientziakaiera.eus/2025/11/13/allie-vibert-douglas/

12.03.2026 16:36 πŸ‘ 0 πŸ” 0 πŸ’¬ 0 πŸ“Œ 0
Preview
Seigarren zentzumena gure mikrobiotan egongo ote da? - Zientzia Kaiera Deskribatu den zentzumen neurobiotikoak hesteetako mikrobiotaren gainean jartzen du fokua eta ateak zabaltzen dizkio asetze-sentsazioari.

Hesteetako mikrobiotak funtzio oso garrantzitsua betetzen du digestio-prozesuan, eta eragin zuzena du osasunean. Deskribatutako zentzumen neurobiotikoak hesteetako mikrobiota honen gainean jartzen du fokua.

12.03.2026 15:36 πŸ‘ 0 πŸ” 0 πŸ’¬ 0 πŸ“Œ 0
Post image

Fernando G. Baptista. Infografia zientifikoaren esploratzailea erakusketa Bilbora bueltan dator:
Β   ◼️ Otsailaren 20tik apirilaren 24ra.
Β   ◼️ Bilboko Zazpikaleetako Arkeologia Museoan.Β 
https://zientziakaiera.eus/ekitaldiak/2026/2/20/erakusketa-fernando-g-baptista-arkeologia-museoan/

12.03.2026 14:05 πŸ‘ 0 πŸ” 0 πŸ’¬ 0 πŸ“Œ 0
Preview
Antonietta Gallone Galassi, Errenazimentuko maisuak guregana hurbildu zituen zientzialaria, haien materialak eta koloreak aztertzearen bidez - Zientzia Kaiera Antonietta Gallone aitzindaria izan zen laborategian artelanen azterketa, kontserbazio eta zaharberritzerako teknikak eta tresnak aplikatzen.

1980ko hamarkadaren hasieran, Gallonek teknika berri bat garatu zuen: mikroespektrofluorimetria ultramorea. Horri esker identifika zitezkeen lagin baten barruko geruzen arteko loturak.Β 

12.03.2026 12:36 πŸ‘ 0 πŸ” 0 πŸ’¬ 0 πŸ“Œ 0
Preview
Antonietta Gallone Galassi, Errenazimentuko maisuak guregana hurbildu zituen zientzialaria, haien materialak eta koloreak aztertzearen bidez - Zientzia Kaiera Antonietta Gallone aitzindaria izan zen laborategian artelanen azterketa, kontserbazio eta zaharberritzerako teknikak eta tresnak aplikatzen.

1976tik aurrera, Gallonek bere karrera bideratu zuen ondarea kontserbatzeko esparruko aplikazio fisiko-kimikoetara, eta lehenetarikoa izan zen kultura ondarearen esparruan β€œdiagnostiko”aren kontzeptua aplikatzen.

12.03.2026 11:36 πŸ‘ 0 πŸ” 0 πŸ’¬ 0 πŸ“Œ 0
Post image

Gallone Fisikan graduatu zen Milango Unibertsitateko Zientzia Fakultatean 1951n. Fisika Institutuko ikertzailea zen arren, beti mantendu zituen lankidetza aktiboak beste diziplina batzuetako zentro eta erakundeekin.

https://zientziakaiera.eus/2026/03/12/antonietta-gallone-galassi/

12.03.2026 10:35 πŸ‘ 0 πŸ” 0 πŸ’¬ 0 πŸ“Œ 0
Post image

Antonietta Gallone Galassi italiarra aitzindaria izan zen laborategian artelanen azterketa, kontserbazio eta zaharberritzerako teknikak eta tresnak aplikatzen; besteak beste, Leonardo Da Vinciren Azken Afaria landu zuen.

https://zientziakaiera.eus/2026/03/12/antonietta-gallone-galassi/

12.03.2026 09:35 πŸ‘ 0 πŸ” 0 πŸ’¬ 0 πŸ“Œ 0
Post image

Antonietta Gallone Galassi, Errenazimentuko maisuak guregana hurbildu zituen zientzialaria, haien materialak eta koloreak aztertzearen bidez.

https://zientziakaiera.eus/2026/03/12/antonietta-gallone-galassi/

12.03.2026 08:01 πŸ‘ 0 πŸ” 0 πŸ’¬ 0 πŸ“Œ 0
Post image

Osasun zentroetako profesionalekin lankidetzan, farmaziak prebalentzia altua duten gaixotasun kronikoak modu eraginkorrean kudeatzen lagundu dezaketela frogatu da.

https://zientziakaiera.eus/2025/11/10/farmazia-komunitarioaren-eta-lehen-mailako-arretaren-integrazioa-euskal-herrian/

11.03.2026 19:36 πŸ‘ 0 πŸ” 0 πŸ’¬ 0 πŸ“Œ 0
Post image

Uda amaitzen den heinean argi gutxiago jasotzen dute, motzagoak eta hotzagoak baitira egunak. Horrela, mantsotu egiten da klorofilaren ekoizpena eta deskonposatuz doa hostoetan dagoena.

https://zientziakaiera.eus/2025/11/11/udazkeneko-koloreen-atzean-dagoen-zientzia/

11.03.2026 18:35 πŸ‘ 0 πŸ” 0 πŸ’¬ 0 πŸ“Œ 0
Preview
Gizateria osoa - Zientzia Kaiera Homo sapiensa Afrikan garatu zen, orain dela 300.000 urte baino gutxiago. Gerora egindako txangoak berreraikitzeko genetika dugu lagun.

Gizakiak klima, dieta eta bizimodu askotara moldatzeko gaitasuna izan du, eta kultura izan da horretarako giltza.

11.03.2026 17:36 πŸ‘ 0 πŸ” 0 πŸ’¬ 0 πŸ“Œ 0
Post image

Amaren hipertentsioa kontrolatu eta erditzea eragin baino ezin da egin preeklanpsiaren aurrean. Horregatik da hain garrantzitsua prebenitu edo sendatzeko bide terapeutiko berriak ikertzea.

https://zientziakaiera.eus/2025/10/10/nanopartikula-lipidikoak-preeklanpsiaren-tratamendurako-itxaropena/

11.03.2026 16:35 πŸ‘ 0 πŸ” 0 πŸ’¬ 0 πŸ“Œ 0
Preview
Iraia Garcia Santisteban, biokimikaria: β€œEzustean aurkitu nuen nire ikerketa-lerroa irekitzeko bidea” - Zientzia Kaiera Iraia Garcia gure eguneroko produktu eta elikagaietan dauden kutsatzaileek endometriosia izateko arriskuan duten eragina aztertzen dabil

Gaur egun, gure eguneroko produktu eta elikagaietan dauden kutsatzaileek endometriosia izateko arriskuan duten eragina aztertzen dabil Iraia Garcia Santisteban.

11.03.2026 15:36 πŸ‘ 0 πŸ” 0 πŸ’¬ 0 πŸ“Œ 0
Post image

Aurten ere BCAM @naukas.bsky.socialΒ  Pi Eguna dugu!
Β   ◼️ Martxoak 13
Β   ◼️ Bizkaia Aretoa, Bilbo
Β   ◼️ 9:00-14:00 matematika-tailerrak
Β   ◼️ 16:30-20:30 hitzaldi laburrak

https://zientziakaiera.eus/ekitaldiak/2026/3/13/bcam-naukas-pi-eguna-2026/

11.03.2026 14:25 πŸ‘ 0 πŸ” 0 πŸ’¬ 0 πŸ“Œ 0
Preview
Iraganeko habitatak argitzen duen arrasto metabolikoa - Zientzia Kaiera Hezur-ehun mineralizatuetan harrapatutako metabolito-en azterketa erabili dute iraganeko animalien dieta eta ingurumen-baldintzak argitzeko

Zenbat galderen erantzuna duen metabolismoak.

zientziakaiera.eus/2026/03/03/a...

03.03.2026 14:42 πŸ‘ 0 πŸ” 1 πŸ’¬ 0 πŸ“Œ 0
Preview
Ilargia planeten bikote truke baten ondorio da? - Zientzia Kaiera ikerketa berri batek alternatiba berri bat proposatu du gure Ilargiaren sorrerari buruz: truke bitarragatiko harrapaketa.

#PasaDenUrteanIkasiNuen astronomian ere harreman ez normatiboak gertatzen direla titular honi esker:Β Ilargia planeten bikote truke baten ondorio da?

28.01.2026 08:46 πŸ‘ 0 πŸ” 1 πŸ’¬ 0 πŸ“Œ 0
Preview
Gaixo daudenean sakrifikatzen diren inurri altruistak - Zientzia Kaiera Inurri espezie batean, gaixotzen diren heldugabeek seinale kimiko bat isurtzen dute koloniari abisatzen osasun arriskua suposatzen dutela.

Gaixo daudenean sakrifikatzen diren inurri altruistak
πŸ‘‰ @zientziakaiera.eus
zientziakaiera.eus/2026/01/21/i...

21.01.2026 09:31 πŸ‘ 1 πŸ” 1 πŸ’¬ 0 πŸ“Œ 0